Jak rozpoznać rzadkie monety 5 zł i odwrotki – poradnik kolekcjonera

Jak rozpoznać rzadkie monety 5 zł i odwrotki – poradnik kolekcjonera

W polskim obiegu krąży kilkaset milionów monet o nominale 5 zł, ale uważne oko kolekcjonera potrafi wyłowić z portfela egzemplarze o wyjątkowej wartości hobbystycznej. Sprawdź, na jakie cechy zwracać uwagę przy codziennym przeglądaniu bilonu oraz jakich narzędzi użyć, aby bezpiecznie zbadać i zabezpieczyć swoje znalezisko.

1. Odwrotki i skrętki – najpopularniejsze błędy bicia 5 zł

Wszystkie współczesne monety obiegowe w Polsce wybijane są w tzw. układzie medalowym. Oznacza to, że gdy chwycisz monetę za górną i dolną krawędź i obrócisz ją w pionie, zarówno godło (Orzeł) na awersie, jak i cyfra „5” na rewersie powinny być skierowane dokładnie ku górze.

Jeżeli po obróceniu monety jedna ze stron jest odwrócona dokładnie o 180 stopni (do góry nogami), trzymasz w ręku rzadką odwrotkę. Mniejsze przesunięcia kątowe (np. o 45° lub 90°) określane są w numizmatyce jako skrętki.

2. Destrukty mennicze i przesunięcia rdzenia (bimetal)

Moneta 5 zł zbudowana jest z dwóch różnych stopów: srebrzystego pierścienia zewnętrznego (miedzionikiel MN25) oraz złocistego rdzenia (brązal CuAl6Ni2). Podczas masowego bicia w mennicy sporadycznie dochodzi do błędów produkcyjnych:

  • Przesunięty lub przekrzywiony rdzeń: złocisty środek zachodzi na zewnętrzny pierścień lub zostawia widoczną szczelinę.
  • Podwójne bicie lub pęknięcie stempla: widoczne pod lupą 60x lub mikroskopem USB podwójne kontury cyfr daty albo wypukłe „nitki” metalu na powierzchni.
  • Brak napisu lub moletowania na rancie: gładki rant zamiast naprzemiennych odcinków gładkich i ząbkowanych.

3. Parametry techniczne monety 5 zł (do weryfikacji domowej)

Parametr Wartość katalogowa NBP Czym sprawdzić?
Średnica 24,00 mm Suwmiarka elektroniczna (0,1 mm)
Masa (waga) 6,54 g (± 0,15 g) Waga jubilerska (dokładność 0,01 g)
Grubość 2,00 mm Kapsel akrylowy 24 mm
Seria okolicznościowa „Odkryj Polskę” (od 2014 r.) Lupa LED 30x/60x + Katalog

4. Czego bezwzględnie unikać po znalezieniu ciekawego okazu?

Nigdy nie szoruj znalezionych monet pastą do zębów, sodą, octem ani zwykłą ścierką kuchenną. Każda mikrorysa na lustrze monety obniża jej stan zachowania. Zamiast tego użyj bawełnianych rękawiczek i zamknij monetę w dopasowanym kapslu akrylowym 24 mm lub bezpiecznym klaserze bez PVC.